Obwód kaliningradzki

jednostka administracyjna w Rosji
Obwód kaliningradzki
Curonian Spit NP 05-2017 img17 aerial view at Epha Dune.jpg
Lokalizacja
EU location KO.png
Flaga
Flag of Kaliningrad Oblast.svg
Główne informacje
Stolica Kaliningrad
Powierzchnia 15 096
Liczba ludności 994 599
Język rosyjski
Strefa czasowa rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski-1, UTC+2
Strefa czasowa rosyjska strefa czasowa, czas moskiewski-1, UTC+2

Obwód kaliningradzki – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, rosyjska eksklawa w Europie Środkowej, nad Morzem Bałtyckim.

CharakterystykaEdytuj

GeografiaEdytuj

Obwód zajmuje obszar 15 096 km² (ok. 13 300 km² bez powierzchni zatok morskich) i położony jest nad Bałtykiem. Obwód kaliningradzki jest najdalej na zachód wysuniętym regionem Rosji. Teren obwodu oddzielony jest od reszty kraju obszarami niepodległych państw i pozbawiony łączności lądowej z główną częścią państwa rosyjskiego, i jako taki jest eksklawą.

Obwód graniczy z Litwą i Polską. Do obwodu należy odcinek wybrzeża Morza Bałtyckiego o długości 147 km.

KlimatEdytuj

Na terenie obwodu panuje klimat umiarkowany, przejściowy pomiędzy morskim a umiarkowanie kontynentalnym.

Średnioroczna temperatura powietrza to +8 C. Średnia temperatura miesiąca najchłodniejszego – stycznia – to, od -3 C na wybrzeżu do -5 C w głębi lądu. Średnia temperatura lipca waha się od +15 C na wybrzeżu do +17 C na południu.

W regionie notuje się ok. 700 mm opadów na rok.

HistoriaEdytuj

Historia obwodu zaczyna się w 1255 r. kiedy to zostaje założony na terenie dzisiejszego Kaliningradu (pol. Królewca) zamek krzyżacki Königsberg. W początkach średniowiecza obszar obecnego obwodu był zamieszkiwany przez bałtyckich Prusów, którzy w XIII wieku zostają podbici przez Krzyżaków. W wyniku germanizacji oraz osadnictwa niemieckiego w XVI wieku teren dzisiejszego obwodu staje się obszarem zamieszkanym przede wszystkim przez ludność niemiecką. Nadchodzi jednak II połowa wieku XVIII, wtedy to Królewiec po raz pierwszy trafia w ręce Rosji.  W 1755 roku caryca Elżbieta ogłasza Prusy Wschodnie prowincją rosyjską i nazywa je Nową Rosją. W roku 1762 Królewiec powraca do Niemiec.

 
Most Królowej Luizy w Sowiecku

Pod koniec II wojny światowej obwód zajęła Armia Czerwona. Stolica niemieckiej prowincji Prusy Wschodnie zdobyta została po długim oblężeniu 9 kwietnia1945r. Po wojnie, na mocy traktatu poczdamskiego prowincja została zlikwidowana, a jej część północna odeszła do ZSRR. Związek Radziecki otrzymał ok. 1/3 ziem byłych Prus Wschodnich; tereny te stanowią obecnie obszar obwodu. Na terytorium ziem przekazanych ZSRR powstał Königsbergski Specjalny Okręg Wojskowy (ros. Кёнигсбергский особыйв оенный округ), który, wbrew nazwie, zajmował się także administrowaniem i sprawami cywilnymi. Formalnie obwód został utworzony 7 kwietnia 1946 r. jako część terytorium Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej(w ramach ZSRR), pod nazwą Кёнигсбергская область (trans. Kieningsborskaja obłast'). W wyniku zmiany nazwy miasta na Kaliningrad (4 lipca 1946), powstał Obwód Kaliningradzki. W tym samym czasie dokonano zmian nazw praktycznie wszystkich miejscowości w obwodzie. Już w sierpniu tego samego roku rozpoczął się proces aktywnego masowego napływu ludzi z 27 obwodów Rosji, 8 obwodów Białorusi i 4 republik autonomicznych ZSRR. To zadecydowało o wielonarodowej strukturze ludności regionu. Do roku 1947 praktycznie cała niemiecka ludność została wysiedlona; na obszarze tym osiedlili się osadnicy z różnych części ZSRR, głównie jednak Rosjanie.

Po wysiedleniu Niemców Obwód Kaliningradzki aż do roku 1991 pozostawał zamknięty dla cudzoziemców. Połączenia lotnicze prowadziły wyłącznie w kierunku wschodnim, do portu zawijały tylko statki radzieckie, a wiele międzynarodowych szlaków kolejowych i drogowych urywało się na granicy z Polską. Taka sytuacja uwarunkowana była strategicznym znaczeniem obwodu, jako miejsca stacjonowania floty bałtyckiej ZSRR oraz sił lądowych i powietrznych państwa.

Sytuacja Obwodu kaliningradzkiego zaczęła się zmieniać na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Rozpad ZSRR sprawił, że region znalazł się w centrum dyskusji politycznych. Po odzyskaniu niepodległości przez Litwę, obwód został oddzielony od Rosji.

GospodarkaEdytuj

 
Brama Królewska w Kaliningradzie

W 1996 powstała Specjalna Strefa Ekonomiczna. Jej celem jest przyśpieszenie społeczno-gospodarczego rozwoju tego regionu.

Do 2006 import produktów do obwodu zwolniony był z ceł importowych.

W porównaniu z pozostałą częścią Rosji obwód posiada silnie rozwinięty sektor małych przedsiębiorstw. Jest ich dwukrotnie więcej niż średnio w Rosji (23,5 na 1000 mieszkańców przy średniej krajowej 11 na 1000) i generują one ok. 35% PKB eksklawy (średnio w Rosji tylko 17%).

Z uwagi na odizolowanie obwodu od reszty kraju i wiążące się z tym wyższe koszty prowadzenia działalności gospodarczej (energii, tranzytu i importu), jak też utrudnienia charakterystyczne dla całego kraju (korupcja, niski stopień ochrony praw własności, zmienność prawa), obwód cieszy się umiarkowanym zainteresowaniem inwestorów zagranicznych. Ale, co ciekawe w Kaliningradzie swą fabrykę mają Zakłady Produkcji Samochodów Awtotor, które produkują (na licencji) samochody dla wielu ważnych producentów, m.in. BMW, Kia czy General Motors.

DojazdEdytuj

SamochodemEdytuj

Z terytorium Polski do obwodu kaliningradzkiego przebiega kilka dróg. Są nimi m.in. E28 (biegnąca z Elbląga), DK51 (biegnąca z Bartoszyc) i DK65 (biegnąca z Ełku). Niestety na granicy, na każdej z nich znajduje się przejście graniczne.

SamolotemEdytuj

Największym portem lotniczym jest Kaliningrad.

StatkiemEdytuj

Podział administracyjnyEdytuj

 
Podział administracyjny obwodu kaliningradzkiego

Po reformie w 2007 obwód kaliningradzki pod względem administracyjnym dzieli się na 15 rejonów; 6 największych miast nie wchodzi w skład tego podziału i stanowi miasta wydzielone na prawach rejonu; oraz miasto Kaliningrad. Do miast wydzielonych zaliczają się: Kaliningrad, Jantarnyj, Ładuszkin, Mamonowo, Pionierskij, Sowieck i Swietłyj.

MiastaEdytuj

Ciekawe miejscaEdytuj

  •  
    Jezioro Wisztynieckie
    Mierzeja Kurońska
  • Mierzeja Wiślana
  • Jezioro Wisztyniec
  • Jezioro Siniawińskie
  • Puszcza Romnicka
  • Bagna i torfowiska nad rzeką Timber
  • Kaliningrad (Katedra, Kościół św. Luizy, Brama Królewska, Filharmonia, Muzeum Bursztynu, ZOO, dawne koszary)
  • Sowieck (Teatr, Most Królowej Luizy, Ruiny zamku, Sobór Trzech Świętych Hierarchów, Muzeum Wojska, Muzeum Historii Miasta)
  • Czerniachowsk (Ruiny zamku krzyżackiego, Kościół św. Brunona, Kościół św. Michała Archanioła, Zamek Georgenburg)
  • Nadmorskie kurorty (Jantarnyj, Bałtyjsk, Pionierskij, Primorsk, Tryszkajmy)

TransportEdytuj

 
Droga R516

Transport drogowyEdytuj

Na terenie obwodu istnieje dość gęsta sieć dróg utwardzonych, pochodzących jeszcze z okresu, gdy teren dzisiejszego obwodu należał do państwa niemieckiego. Ponieważ budowane przez Niemców drogi nie spełniają dzisiejszych rosyjskich norm w zakresie szerokości, jak też dlatego, iż charakteryzują się one dużą liczbą zakrętów, na większości dróg obwodu obowiązuje ograniczenie prędkości do 70 km/h (inaczej niż w pozostałych częściach kraju, gdzie dopuszczalna prędkość zwykle wynosi 90 km/h).

Ważniejsze drogi:Edytuj

Oprócz tego na terenie obwodu znajduje się niedokończona droga, będąca planowaną niegdyś autostradą mającą łączyć Królewiec z Berlinem, zwana „Berlinką”. Droga ta łączy się z polską drogą ekspresową S22 poprzez otwarte w dniu 3 grudnia 2010 roku przejście graniczne Grzechotki – Mamonowo II.

 
Mapa sieci kolejowej obwodu kaliningradzkiego

Transport kolejowyEdytuj

Transport kolejowy wykorzystywany jest przede wszystkim dla przewozu towarowego między obwodem oraz sąsiednimi krajami i resztą terytorium Rosji. Ponadto ten rodzaj transportu odgrywa istotną rolę w przewozach pasażerskich, zarówno wewnątrz obwodu, jak i zagranicznych (wraz z przejazdami do pozostałej części Rosji). Z Kaliningradu wyjeżdżają pociągi zarówno do głównych miast Rosji (Moskwy i Sankt Petersburga), jak i miast zagranicznych (Wilna, Mińska, a dawniej również do Gdyni i Berlina).

Niegdyś sieć kolejowa pokrywająca obwód była znacznie gęstsza, lecz część połączeń została zamknięta i rozebrana w pierwszych latach powojennych; także tuż po rozpadzie ZSRR zamknięto część nierentownych połączeń.

Obecnie czynne są następujące odcinki torów:

  •  
    Stacja Kaliningrad Passażyrskij
    Kaliningrad – Czerniachowsk – granica litewska
  • Kaliningrad – Mamonowo – granica polska
  • Kaliningrad – Bagrationowsk – granica polska
  • Kaliningrad – PrimorskBałtijsk
  • Kaliningrad – Gurjewsk – Polessk – Swietłyj – Sowieck – granica litewska
  • Czerniachowsk – Sowieck – granica litewska
  • Czerniachowsk – Żeleznodorożnyj – granica polska
  • Kaliningrad – ZielenogradskPionierskij – Swietłogorsk (linia zelektryfikowana)
  • Kaliningrad – Pionierskij (linia zelektryfikowana)

Największymi węzłami kolejowymi są Kaliningrad, gdzie zbiega się 8 linii kolejowych i Czerniachowsk (4 linie)

Transport wodnyEdytuj

Wodny transport na terenie obwodu należy podzielić na morski i śródlądowy.

Głównym towarowym portem morskim obwodu jest Kaliningrad, ważne porty znajdują się też w Pionierskim i Bałtyjsku. Kaliningrad jest drugim co do wielkości rosyjskim portem morskim na Bałtyku. Z Bałtyjska kursuje prom do Sankt Petersburga; miasto to ma także połączenie pasażerskie z Gdynią.

W Kaliningradzie, Czerniachowsku i Sowiecku znajdują się porty rzeczne. Żegluga odbywa się tylko po Pregole i Niemnie. Żegluga śródlądowa ma ograniczone znaczenie dla transportu; drogą tą przesyłają się tylko niewielką część ładunków, jakie przemieszczają się po terytorium obwodu; brak jest śródlądowej żeglugi pasażerskiej.

W okresie letnim między Kaliningradem, Fromborkiem i Elblągiem, po wodach Zalewu Wiślanego kursują wodoloty, eksploatowane przez polskich przewoźników.

ZakupyEdytuj

Planując podróż warto spróbować się zorientować, na jakie koszty należy nastawiać się w miejscu, które planujemy odwiedzić. Jeśli chodzi o ceny w obwodzie kaliningradzkim, to są one bardzo podobne do tych w polskich sklepach. Droższe niż w Polsce są tu tylko chleb, masło, jaja, herbata, słodycze i niektóre warzywa oraz alkohole.

Podczas pobytu warto zakupić na pamiątkę bardzo popularny bursztyn albo popularne rosyjskie pamiątki (matrioszki, samowary, słodycze i drewniane naczynia).

GastronomiaEdytuj

Kuchnia królewieckaEdytuj

Ta regionalna odmiana kuchni nadbałtyckiej posiada wiele elementów kuchni rosyjskiej, polskiej, bałtyckiej i pruskiej. W związku z położeniem regionu, występują w niej licznie ryby (śledzie, szproty i dorsze), poławiane z Morza Bałtyckiego. Pojawiają się także elementy kultury niemieckiej - klopsy królewieckie - w Niemczech znane jako Königsberger Klopse. Lokalna gastronomia posiada w swych zasobach sporo zapomnianych już potraw np. królewieckie flaki czy królewiecki marcepan. Obecnie w kuchni obwodu kaliningradzkiego widoczne są mocno wpływy rosyjskie (m.in. powszechnie spotykany jest kawior), a spośród większości restauracji w regionie, niestety tylko niewielka część dalej serwuje rodzime potrawy lub robi to ze względu na turystów.

NoclegiEdytuj

KontaktEdytuj



Na niniejszej stronie wykorzystano treści ze strony: [1] opublikowanej w portalu Wikitravel; autorzy: w historii edycji; prawa autorskie: na licencji CC-BY-SA 1.0