Województwo małopolskie: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 5378 bajtów ,  2 lata temu
Rozbudowano 5 rozdziałów m.in. →‎Ośrodki turystyczne i narciarskie: . Dodano 2 zdjęcia do artykułu.
(Poprawienie)
(Rozbudowano 5 rozdziałów m.in. →‎Ośrodki turystyczne i narciarskie: . Dodano 2 zdjęcia do artykułu.)
== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Teren województwa obejmuje zachodnią część krainy historycznej i geograficznej zwanej [[Małopolska|Małopolską]] oraz fragmenty dwóch mniejszych krain historycznych – [[Spisz|Spisza]] i [[Orawa|Orawy]]. Geograficznie zaś, województwo obejmuje fragmenty [[Karpaty Zachodnie|Karpat Zachodnich]] oraz Wyżyny Małopolskiej.
 
Małopolskie graniczy z następującymi województwami:
 
* [[Województwo podkarpackie|podkarpackim]] na długości 177,9 km na wschodzie
 
* [[Województwo śląskie|śląskim]] na długości 273,4 km na zachodzie
* [[Województwo świętokrzyskie|świętokrzyskim]] na długości 178,4 km na północy
 
oraz z krajami [[Kraj preszowski|preszowskim]] i [[Kraj żyliński|żylińskim]] położonymi na Słowacji.
 
=== Fauna i flora ===
Około 60 % powierzchni województwa małopolskiego objęta jest prawną ochroną przyrody. System ochrony przyrody tworzy: 6 parków narodowych (największy – tatrzański, babiogórski, gorczański, pieniński, część magurskiego i najmniejszy ojcowski) oraz parki krajobrazowe wraz z ich otulinami, 85 rezerwatów przyrody, obszary NATURA 2000, użytki ekologiczne, obszary chronionego krajobrazu, pomniki przyrody, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, stanowiska dokumentacyjne, strefy ochronne wokół miejsc rozrodu zwierząt.
<!-- Ten rozdział ma sens tylko w przypadku, gdy dany region odróżnia pod względem fauny i flory od państwa lub regionu, w którym się znajduje, w przeciwnym przypadku powinien zostać usunięty.-->
[[Plik:Kozica tatrzańska.jpg|mały|Kozica tatrzańska - jeden z bardziej endemicznych gatunków Małopolski.]]
W województwie występuje wiele gatunków zwierząt i roślin podlegających ochronie gatunkowej wśród nich są unikalne w skali Polski gatunki endemiczne. Szeroki i urozmaicony wachlarz siedlisk daje szanse życia: owadom a wśród nich najpospoliciej występującym chrząszczom z rodzin biegaczy i tęczników oraz około 310 gatunkom motyli (m.in niepylak apollo, czerwończyk nieparek, szlaczkoń torfowiec). Przez Kotlinę Orawsko-Podhalańską przepływa rzeka Orawa, która jest naturalnym stanowiskiem drapieżnej ryby z rodziny łososiowatych – głowacicy. Płazy reprezentowane są m.in. przez salamandrę plamistą, rzekotkę drzewną, kumaki oraz ropuchy szarą i zieloną. Województwo zamieszkują również gady: jaszczurki zwinka i żyworodka, padalec zwyczajny czy żmija zygzakowata. Występuje tu bardzo liczna (ok. 140 gatunków) reprezentacja gromady ptaków, m.in.: drapieżny orlik krzykliwy, niewielka muchówka białoszyja czy gniazdującego w koronach stuletnich drzew bociana czarnego. Przedstawicielami występujących w Małopolsce ssaków są rzadkie w skali kraju gatunki nietoperzy - często skrajnie zagrożone w skali Europy, tereny wysokogórskie zasiedlone są przez: kozice tatrzańskie, niewielkie choć dobrze znane gryzonie, świstaki oraz ważące niekiedy ponad 500 kg niedźwiedzie brunatne. Występują tu duże drapieżniki takie jak wilk i silnie zagrożony wyginięciem ryś oraz cała gama innych gatunków, których nie sposób wyliczyć.
 
=== Klimat ===
[[Plik:Mała Babia Góra, Beskid Żywiecki 02.jpg|mały|Szczyt Babiej Góry]]
Województwo małopolskie leży w strefie klimatu umiarkowanego. Występuje duża amplituda temperatur wynikająca z dużego zróżnicowania wysokości. Maksymalna zanotowana temperatura wynosi +37 °C, a minimalna −38 °C.
 
Pokrywa śnieżna w [[Tatry|Tatrach]] często utrzymuje się od listopada do połowy maja, ale jego opady są możliwe o każdej porze roku. W innych górskich rejonach śnieg pokrywa stoki do marca, a na sztucznie dośnieżanych stokach narciarskich można czasami szusować nawet na początku kwietnia.
 
Małopolski klimat ma swoje anomalie. Najbardziej znany jest ''halny'' – gwałtowny, ciepły wiatr, który w kilka dni może stopić nawet kilkadziesiąt centymetrów śniegu. Z kolei ''orawiak'' jest wiatrem zimnym, wiejącym od [[Babia Góra|Babiej Góry]], który temperaturę na Podhalu może obniżyć nawet o kilka stopni.
 
=== Historia ===
* [[Białka Tatrzańska]] – góralska wieś w powiecie tatrzańskim, popularny ośrodek narciarski
* [[Szczawnica]] – miasto w Pieninach – najczęściej odwiedzana arena narciarska
*[[Krynica-Zdrój]] - znane uzdrowisko i jeden z największych w Polsce ośrodków narciarskich
*[[Muszyna]] - uzdrowiskowa miejscowość z ośrodkiem narciarskim Dwie Doliny
 
== Ciekawe miejsca ==
* [[Park Miniatur Świat Marzeń w Inwałdzie]] – park rozrywki, w którym znajdują się miniatury słynnych budowli z kraju i całego świata.
* Dinolandia w [[Inwałd]]zie
*[[Zator (województwo małopolskie)|Zator]] - niewielkie miasto z dwoma dużymi parkami rozrywki
*Sanktuarium Górskie na Groniu Jana Pawła II
* [[Zalipie (województwo małopolskie)]]
Wieś Zalipie od dawna słynie z malowanych chat. Zwyczaj ozdabiania wiejskich izb kwiecistymi malunkami wywodzi się z końca XIX w., kiedy to mieszkanki wsi zaczęły dekorować wnętrza chałup kwiatami wykonanymi z bibułki, wycinankami i pająkami ze słomy wiszącymi u powały oraz malowanymi na ścianach kwiatami. Malowidła wykonywano także na zewnętrznych ścianach budynków, studniach i płotach. Znajduje się tu ok. 20 malowanych domów.
 
== Transport ==
Województwo małopolskie położone jest na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych. Przez jego obszar wiodą szlaki tranzytowe ze wschodu na zachód i z północy na południe: linie kolejowe i drogi krajowe.
 
=== Transport drogowy ===
Przez województwo przebiega tylko 1 autostrada (A4) i kilkanaście dróg krajowych. Należą do nich DK94, DK87, DK79, DK75, DK73, DK52, DK49, DK47, DK44, DK28 i DK7. Oprócz tego przez województwo małopolskie biegnie kilka dróg ekspresowych i dróg wojewódzkich. Większość dróg w województwie posiada nawierzchnię asfaltową.
 
=== Transport kolejowy ===
W województwie małopolskim znajduje się 1121 km eksploatowanych linii kolejowych (7. miejsce w kraju), z czego 653 km to linie jednotorowe, natomiast 468 km – dwu- i więcej torowe. 870 km linii kolejowych jest zelektryfikowanych (stan na dzień 31 grudnia 2013). W 2017 roku statystyczny mieszkaniec województwa małopolskiego jechał 4,9 raza pociągiem.
 
W województwie znajduje się 26 czynnych dworców kolejowych, 4 z nich są wpisane do rejestru zabytków: Nowy Sącz, Rabka-Zdrój, Tarnów, Zakopane.
 
=== Transport lotniczy ===
Międzynarodowy Port Lotniczy Kraków-Balice posiada regularne połączenia z miastami Europy, Ameryki Północnej i Izraelem. Trwa rozbudowa terminala pasażerskiego, który po przebudowie będzie mógł obsługiwać ponad 8 mln osób rocznie.
 
== Wyjazd ==
* [[Kalwaria Zebrzydowska]] i [[Wadowice]] – arcydzieło polskiej architektury sakralnej i miejsce urodzenia polskiego papieża
* [[Ojcowski Park Narodowy]]
*[[Gorczański Park Narodowy]]
* [[Biecz]]
* [[Olkusz]]
Anonimowy użytkownik